Minder piekgeluiden bij detailhandel
Voorlichting gemeenten over stiller laden en lossen

Delft, mei 2003 - Ook bewoners boven of in de directe omgeving van supermarkten kunnen voortaan ongestoord uitslapen. Er blijkt namelijk een scala aan oplossingen voorhanden om laad- en losactiviteiten veel minder luidruchtig te laten verlopen. Gemeenten zijn nu aan zet om dat af te dwingen. Een directe aanleiding vormt het aflopen van de ontheffingsperiode in de AMvB Detailhandel en ambachtsbedrijven milieubeheer. Na 1 december 2004 zullen ook laad- en losactiviteiten die tussen 19.00 en 21.00 uur plaatsvinden moeten voldoen aan de (piek)geluidsvoorschriften in bedoelde AMvB.

Ronkende vrachtwagens, irritante achteruitrijdpiepers, schallende autoradio's, gierende hydrauliek van laadkleppen, bonkende rolcontainers, rammelende flessen en ratelende winkelwagentjes. Herkenbare en hinderlijke geluiden voor wie in de directe nabijheid van een supermarkt of andere winkels woont. Soms al voor dag en dauw, dan weer 's avonds laat. Een steeds terugkerende bron van ergernis die met de uitbreiding van de winkeltijden groter is geworden. Consumenten verwachten immers dat winkels steeds een uitgebreid assortiment hebben van nieuwe én verse producten; 's ochtends vroeg, maar ook nog 's avonds na werktijd. Winkeliers kunnen dit alleen realiseren door hun winkels regelmatig - soms zelfs meerdere keren per dag - te laten bevoorraden door verschillende leveranciers. Om de files te ontwijken, gebeurt de bevoorrading vaak vroeg in de ochtend of juist 's avonds laat wanneer het rustig is op de weg. Maar dan is het ook rustig in de (woon)omgevingen van de te bevoorraden winkels en liggen omwonenden al of nog in bed.

AMvB Detailhandel
Voor ca. 65.000 detailhandels- en ambachtsbedrijven is de Wet milieubeheer van toepassing. Onder andere om de omgeving te beschermen tegen (teveel) geluidsoverlast. Zo vinden we in de AMvB Detailhandel en ambachtsbedrijven milieubeheer twee soorten geluidsgrenswaarden: die voor het equivalente (= energetisch gemiddelde) geluidsniveau en die voor piekgeluiden, i.c. voor kortstondige verhogingen van het gemiddelde niveau. De grenswaarden voor piekgeluiden zijn echter niet van toepassing voor laad- en losactiviteiten tussen 07.00 en 21.00 uur. Maar op 1 december 2004 wordt die periode van 07.00 tot 19.00 uur. Tot genoemde datum hebben bedrijven de mogelijkheid hierop in te spelen. Dat geldt ook voor gemeenten. Zij spelen in dit verband immers zowel de rol van (wets)handhaver als van gebiedsinrichter. Daarnaast hebben zij een voorlichtende taak.

Oplossingen
De verruimde winkelopenstellingstijden waren voor de ministeries van VROM, EZ en V&W aanleiding het onderzoeksprogramma 'PIEK' te starten. Onder leiding van Novem is de afgelopen drie jaar nagegaan wat de mogelijkheden zijn om 's avonds en 's nachts te kunnen voldoen aan de (piek)geluidsnormen die gelden voor de detailhandel. Een knelpunt daarbij was het laden en lossen in 'de randen van de nacht'.
Niet alleen werden bestaande oplossingen geïnventariseerd, zoals gladde wegdekken en overdekte laad- en losperrons, ook werden nieuwe maatregelen en producten ontwikkeld. Inmiddels zijn er 'stille' vrachtwagens ('fluistertrekkers'), met dito laadkleppen en rolcontainers, fluisterstille koelsystemen, elektrisch aangedreven distributie-units en niet-rammelende winkelwagentjes.

De maatregelen die getroffen kunnen worden om (piek)geluidsproblemen in de woonomgeving te voorkomen of beperken zijn legio. Zo zijn in zowel nieuwe als bestaande situaties technische voorzieningen mogelijk:

• in/aan het bedrijf, zoals afgeschermde laad/loslocaties en loaddocks;
• aan het losmateriaal, zoals niet-rammelende rolcontainers met zachte wielen en elektrisch aangedreven heftrucks;
• in de omgeving, zoals een glad wegdek op de laad/losplaats;
• aan de bevoorradingsvoertuigen, zoals 'stille' motoren, dito hydrauliek en koelunits.

Bovendien zijn in alle situaties ook organisatorische maatregelen toepasbaar. Zoals het uitsluitend of zoveel mogelijk overdag laden en lossen en instructie van winkel- en transportpersoneel ter bevordering van 'geluidsbewust' laden en lossen.
Uitsluitend in nieuwe situaties kunnen al bij de vaststelling of wijziging van het bestemmingsplan toekomstige (piek)geluidsproblemen worden vermeden door een slimme ruimtelijke ordening.

Betrokken partijen
Bij het voorkomen en beperken van (piek)geluidsoverlast van laden en lossen bij detailhandel en ambachtsbedrijven zijn verschillende partijen betrokken. Ieder met z'n eigen mogelijkheden en beperkingen, maar gezamenlijk in staat (piek)geluidsproblemen te voorkomen of beperken.
Centraal staat de detaillist of het ambachtsbedrijf dat moet voldoen aan de wettelijke voorschriften en/of een goede relatie wil onderhouden met z'n buren; ook zij zijn immers potentiële klanten. Maar ook de leveranciers en transportbedrijven die de bevoorrading van de detailhandel verzorgen kunnen een rol spelen. En tenslotte is er de gemeente die op verschillende manieren een rol kan en moet spelen om ook in de omgeving van detailhandels- en ambachtsbedrijven een aangenaam woonklimaat te realiseren en handhaven.

Rol gemeenten
Waar het gaat om (het voorkomen en bestrijden van) piekgeluiden bij detailhandel nemen gemeenten een bijzondere en zeer belangrijke - zo niet cruciale - positie in. Enerzijds zijn zij immers vergunningverleners en handhavers van de milieuregels, anderzijds hebben zij - middels r.o., bestrating en gebruiksregels (venstertijden) - grote invloed op hoe de directe omgeving van detailhandelsbedrijven wordt ingericht en gebruikt, en daarmee op het vóórkomen van piekgeluiden in concrete situaties.
Zodra gemeenten een duidelijk beleid voeren ter voorkoming van piekgeluiden bij detailhandel zal dat voor gebruikers aanleiding vormen de nodige maatregelen te treffen. Dat kan op zijn beurt leiden tot een zodanige vraag naar 'stille' producten dat het voor producenten ook commercieel aantrekkelijk wordt die te gaan produceren.

Informatie voor gemeenten
Om te bevorderen dat alle betrokken partijen kunnen inspelen op de nieuwe situatie zijn een aantal voorlichtingsprojecten opgezet. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Nederlandse Stichting Geluidshinder (NSG) gaan dit jaar gezamenlijk met name de verschillende disciplines informeren die binnen gemeenten en regionale samenwerkingsverbanden betrokken zijn of kunnen worden bij de onderhavige problematiek. Hierover is bedoelde doelgroep inmiddels per brief ingelicht. Daarbij is een stappenplan meegezonden en aangegeven hoe men zich desgewenst verder kan verdiepen in de materie.

Stappenplan
Door VNG en NSG is een stappenplan opgesteld dat aangeeft op welke manier binnen de gemeentelijke organisatie (stapsgewijs) aandacht besteed kan worden aan het voorkomen en bestrijden van piekgeluiden door laden en lossen bij detailhandel. De aanleiding om van gemeentewege aan het onderhavige onderwerp aandacht te besteden kan divers zijn: (opstelling) milieu- of geluidbeleidsplan, wijziging bestemmingsplan of art. 19 procedure, aanvraag (ver)bouwvergunning, melding vestiging bedrijf of klachten van omwonenden. In het stappenplan is aangegeven wat - afhankelijk van de directe aanleiding - de achtereenvolgens te doorlopen stappen zijn om op efficiënte wijze na te gaan of zich mogelijk piekgeluidsproblemen (kunnen) voordoen en welke maatregelen door een bedrijf en/of gemeente genomen kunnen worden om bedoelde problemen te voorkomen of beperken.

Voorlichtingsbijeenkomsten
Naast schriftelijke informatie bieden VNG en NSG de doelgroep ook de mogelijkheid zich uitgebreid te laten informeren tijdens vier voorlichtingsmiddagen. Deze worden gehouden op 3 juni in Den Haag (bij VROM), 4 juni in Eindhoven (bij DafTrucks), 6 juni in Assen (bij Vakopleiding Carrosseriebedrijf) en op 20 juni in Utrecht (in het provinciehuis).
Tijdens de bijeenkomsten komen de volgende onderwerpen aan de orde: het wettelijk kader, het (onderzoek)programma PIEK, de rol van gemeenten en het plan van aanpak. Daarnaast wordt het nodige 'stille' laad/losmateriaal gedemonstreerd.

Voorbeeldprojecten
Onder andere op deze website kan de doelgroep een aantal voorbeeldprojecten vinden over hoe collega's in den lande, in zowel bestaande als nieuwe situaties, te werk zijn gegaan om piekgeluiden door laden en lossen bij detailhandel te voorkomen en bestrijden. Ieder project bevat een beschrijving van de uitgangssituatie, aanpak, maatregelen en het resultaat. Voor nadere informatie is bij iedere casus het telefoonnummer en e-mailadres van een contactpersoon vermeld.

Workshop
Op 13 november a.s. wordt tenslotte nog een workshop georganiseerd voor een dialoog tussen medewerkers van gemeenten, detailhandel en transportbedrijven. Nadere informatie volgt nog.

Meer informatie
Wilt u een exemplaar van bovengenoemd stappenplan, een aanvullende literatuurlijst, persoonlijke informatie of advies, of wilt u zich aanmelden voor deelname aan een van de voorlichtingsbijeenkomsten of workshops, dan kunt u terecht bij de Nederlandse Stichting Geluidshinder.